Հելեն Շտյոկեր
Հելեն Շտյոկեր գերմ.՝ Helene Stöcker | |
---|---|
Ծնվել է | նոյեմբերի 13, 1869[1][2] |
Ծննդավայր | Էյբերֆելդ, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն[3] |
Մահացել է | փետրվարի 24, 1943[1][2] (73 տարեկան) |
Մահվան վայր | Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[3][4] |
Քաղաքացիություն | Գերմանական կայսրություն, Վայմարյան Հանրապետություն և Նացիստական Գերմանիա |
Մայրենի լեզու | գերմաներեն |
Կրթություն | HU Berlin[5] և Բեռնի համալսարան[5] |
Գիտական աստիճան | դոկտորի աստիճան (1901) |
Ազդվել է | Բերտա ֆոն Զուտներ[5] և Ֆրիդրիխ Նիցշե |
Մասնագիտություն | լրագրող, գրող, ակտիվիստ, փիլիսոփա, խմբագիր, ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստ, abortion rights activist և կանանց իրավունքների պաշտպան |
Աշխատավայր | Institut für Sexualwissenschaft?, Lessing-Hochschule zu Berlin?[5], Mutterschutz Zeitschrift für Reform der sexuellen Ethik.?[5] և Die neue Generation?[5] |
Անդամություն | German Peace Society?, Deutscher Bund für Mutterschutz und Sexualreform? և War Resisters' International? |
Helene Stöcker Վիքիպահեստում |
Հելեն Շտյոկեր (նոյեմբերի 13, 1869[1][2], Էյբերֆելդ, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն[3] - փետրվարի 24, 1943[1][2], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[3][4]), գերմանացի ֆեմինիստ, հրապարակախոս և մանկավարժ։
Կենսագրություն
Հելեն Շտյոկերը ծնվել է 1869 թվականի նոյեմբերի 13-ին, Վուպերտալ քաղաքում, ձեռնարկատեր Հենրիխ Շտյոկերի և Հուլդա Բերգմանի ընտանիքում, որոնք դավանում էին կալվինիստական արժեքներ։ Նա հաճախել է աղջիկների միջնակարգ դպրոց, այնուհետև տեղափոխվել է Բեռլին՝ ուսումը շարունակելու, իսկ այնտեղից էլ տեղափոխվել է Բեռնի համալսարան, որտեղ դարձել է գերմանացի առաջին կանանցից մեկը, որը ստացել է դոկտորի աստիճան։ Դեռևս ուսանողական տարիներին նա հիմնադրել է «Ուսանող կանանց միությունը» և հանրային հանդիպումներից մեկի ժամանակ կարդացել «Ֆրիդրիխ Նիցշեն և կանայք» զեկույցը (ավելի ուշ Վեյմարում նա անձամբ հանդիպել է Նիցշեին, և նրա փիլիսոփայությունը նկատելի ազդեցություն է ունեցել նրա «նոր էթիկայի» տեսության վրա, որը Հելեն Շտյոկերին ուղեկցել է ողջ կյանքի ընթացքում)։ 1902 թվականին Լիդա Գուստավ Հայմանի, Միննա Կաուերի և Անիտա Աուգսպուրգի հետ միասին ստեղծել է «Կանանց ընտրական իրավունքների միություն»-ը։ 1903 թվականին Հելեն Շտյոկերը դարձել է «Կանանց հանդես» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ 1905 թվականի սկզբին Հենրիետտա Ֆյուրտի և Լիլի Բրաունի հետ միասին նախաձեռնել է «Մայրերի պաշտպանության և սեռական բարեփոխումների միության» ստեղծումը, և որոշ ժամանակ աշխատել այդ կազմակերպության տպագիր օրգանում՝ «Մայրերի պաշտպանություն» ամսագրում (1908 թվականին անվանափոխվել է «Նոր սերունդ»)։ Կազմակերպության հիմնական նպատակներն էին չամուսնացած մայրերի և նրանց երեխաների նկատմամբ նախապաշարմունքների, ինչպես նաև հղիության արհեստական ընդհատման համար պատժամիջոցների վերացումը։ Շտյոկերի «նոր բարոյականության» հիմնական թեզն այն էր, որ «ոչ թե ամուսնությունը, այլ սերը պետք է լինի միակ օրինական հիմքը տղամարդու և կնոջ միջև հարաբերությունների համար», բայց դա չափազանց հեղափոխական էր, նույնիսկ «Գերմանական կանանց միության ասոցիացիայի» համար (BDF), որը հրաժարվեց ընդունել «Մայրերի պաշտպանության և սեռական բարեփոխումների միությանը» ընդունել իր անդամների շարքը։
1927 թվականին Հելեն Շտյոկերը այցելել է Խորհրդային Միություն։ Երբ իշխանության եկան նացիստները, ովքեր չէին ընդունում որևէ ազատ մտածողություն, Շտյոկերն արտագաղթեց նախ Շվեյցարիա, ապա Անգլիա և վերջապես հաստատվեց Նյու Յորքում` Ռիվերսայդ Դրայվում։ Նրան վիճակված չէր ապրել մինչև նացիստների պարտությունը և հայրենիք վերադառնալ. Հելեն Շտյոկերը մահացավ քաղցկեղից, 1943 թվականի փետրվարի 24-ին։
Հրատարակված աշխատություններ
Գրքեր
- 1906 – Die Liebe und die Frauen. Ein Manifest der Emanzipation von Frau und Mann im deutschen Kaiserreich.
- 1928 – Verkünder und Verwirklicher. Beiträge zum Gewaltproblem.
Աշխատություններ
- Frauen-Rundschau, 1903–1922
- Mutterschutz, newspaper of the Bund für Mutterschutz, published from 1905 to 1907.
- Die Neue Generation, 1908–1932.
Ծանոթագրություններ
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Deutsche Nationalbibliothek Record #118755455 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 WeChangEd
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 https://www.dhm.de/lemo/biografie/helene-stoecker (գերմ.)
Աղբյուրներ
- Atina Grossmann: Reforming Sex: The German Movement for Birth Control and Abortion Reform, 1920-1950. Oxford University Press, Oxford, 1995. 0-19-512124-4
- Christl Wickert: Helene Stöcker 1869 - 1943. Frauenrechtlerin, Sexualreformerin und Pazifistin. Dietz Verlag, Bonn, 1991. 3-8012-0167-8
- Gudrun Hamelmann: Helene Stöcker, der 'Bund für Mutterschutz' und 'Die Neue Generation'. Haag Verlag, Frankfurt am Main, 1998. 3-89228-945-X
- Rolf von Bockel: Philosophin einer "neuen Ethik"։ Helene Stöcker (1869-1943). 1991. 3-928770-47-0
- Annegret Stopczyk-Pfundstein: Philosophin der Liebe. Helene Stöcker. BoD Norderstedt, 2003. 3-8311-4212-2
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հելեն Շտյոկեր» հոդվածին։ |
|