Վիտամին E
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Tocopherol%2C_alpha-.svg/360px-Tocopherol%2C_alpha-.svg.png)
E վիտամին, պատկանում է ճարպալույծ միացություններին, որի մեջ են մտնում տոկոֆերոլներն ու տոկոտրիենոլները[1]։ E վիտամինի շատ տարբեր տեսակներից γ-տոկոֆերոլն ամենատարածվածն է Հյուսիսային Ամերիկայի դիետներում[2]։ γ-տոկոֆերոլ պարունակում են եգիպտացորենի, սոյայի ձեթը, մարգարինը և աղցանները[3][4] α-տոկոֆերոլը` E վիտամինի կենսաբանորեն ամենաակտիվ տեսակը, հաջորդ տարածված տեսակն է Հյուսիսային Ամերիկայի ռացիոնում։ E վիտամինի այս տարբերակով հարուստ են ցորենի սաղմը, արևածաղիկը և արևածաղկի ձեթը[4][5]։ Որպես ճարպալույծ անտիօքսիդանտ, այն կասեցնում է թթվածնի ռեակտիվ տեսակների արտադրությունը, որոնք գոյանում են ճարպի թթվեցման ժամանակ[6][7][8]։
Ֆունկցիաները
E վիտամինն ունի բազմաթիվ կենսաբանական ֆունկցիաներ։ E վիտամինի ֆունկցիաներից ամենակարևորն անտիօքսիդանտն է և դրանով է E վիտամինն առավել կարևոր և հայտնի[9]։ Լինելով ճարպալույծ, այն պարուրված է բջջային մեմբրանով, որը և պաշտպանում է նրան թթվեցման վտանգից։ Սակայն կան այլ ֆունկցիաներ ևս, որ նույնպես կարևոր են համարվում։ α-Տոկոֆերոլն ունի կարգավորող ներգործություն էնզիմային ռեակցիաների վրա։ Օրինակ, C պրոտեինկինասը (PKC), որը կարևոր է մկանների աճի համար, կարող է արգելակվի α-տոկոֆերոլի կողմից։
Ազդեցությունը առողջության վրա
Վիտամին E-ն մահացելիությունը չի նվազեցնում, նույնիսկ մեծ չափաբաժիններով[10], և կարող է չնչին ավելացնել այն[11]։ Այն չի լավացնում շաքարի պարունակությունը արյան մեջ շաքարախտով հիվանդ մարդկանց մոտ[10] կամ իջեցնում ռիսկի գործոնը[12]։ Վիտամին E-ի ամենօրյա հավելումը չի նվազեցնում շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկը, այլ կարող է այն բարձրացնել[13]։
Անբավարարություն
E վիտամինի անբավարարությունը կարող է առաջացնել`
- սպինացերեբելյար ատաքսիա
- մյոպատիա՝ մկանների հիվանդություն
- ատաքսիա
- կմախքային մյուրապատիա
- ռետինապատիա
- իմունային համակարգի խանգարում
Օրական թույլատրելի չափաբաժին
Վիտամին E-ի օրվա պահանջը 10-30 մգ է։
Սննդի աղբյուրներն ու հավելումներ
Վիտամին E պարունակում են ճարպոտ ձուկը, ընկուզեղենը, բուսայուղերը և այլն։ Վիտամին E-ի բացակայության կամ անբավարարության դեպքում կարող է առաջանալ մաշկի թեփոտվածություն։
Պատմություն
Ծանոթագրություններ
- ↑ Brigelius-Flohe, B; Traber (1999). «Vitamin E: function and metabolism». FASEB. 13: 1145–1155.
- ↑ Traber, MG (1998). «The biological activity of vitamin E». The Linus Pauling Institute. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 6-ին.
- ↑ Bieri, JG; Evarts (1974). «γ-Tocopherol: metabolism, biological activity and significance in human vitamin E nutrition». American Journal of Clinical Nutrition. 27 (9): 980–986. PMID 4472121.
- ↑ 4,0 4,1 Brigelius-Flohé R, Traber MG (1999 թ․ հուլիսի 1). «Vitamin E: function and metabolism». FASEB J. 13 (10): 1145–55. PMID 10385606.
- ↑ Reboul E, Richelle M, Perrot E, Desmoulins-Malezet C, Pirisi V, Borel P (2006 Nov 15). «Bioaccessibility of carotenoids and vitamin E from their main dietary sources». Journal of Agricultural and Food Chemistry. 54 (23): 8749–8755. doi:10.1021/jf061818s. PMID 17090117.
{cite journal}
: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) - ↑ National Institute of Health (5/4/2009). «Vitamin E fact sheet».
- ↑ Herrera; Barbas, C (2001). «Vitamin E: action, metabolism and perspectives». Journal of Physiology and Biochemistry. 57 (2): 43–56. doi:10.1007/BF03179812. PMID 11579997.
- ↑ Packer L, Weber SU, Rimbach G (2001 թ․ փետրվար). «Molecular aspects of α-tocotrienol antioxidant action and cell signalling». Journal of Nutrition. 131 (2): 369S–73S. PMID 11160563.
{cite journal}
: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) - ↑ Bell, EF (1987). «History of vitamin E in infant nutrition». Am. J. Clin.Nutr. 46 (1 Suppl): 183–186. PMID 3300257.
- ↑ 10,0 10,1 Abner, EL; Schmitt, FA, Mendiondo, MS, Marcum, JL, Kryscio, RJ (2011 թ․ հուլիս). «Vitamin E and all-cause mortality: a meta-analysis». Current aging science. 4 (2): 158–70. PMID 21235492.
{cite journal}
: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) - ↑ Bjelakovic, G; Nikolova, D, Gluud, LL, Simonetti, RG, Gluud, C (2008 Apr 16). «Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases». Cochrane database of systematic reviews (Online) (2): CD007176. doi:10.1002/14651858.CD007176. PMID 18425980.
{cite journal}
: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) - ↑ Bin, Q; Hu, X, Cao, Y, Gao, F (2011 թ․ ապրիլ). «The role of vitamin E (tocopherol) supplementation in the prevention of stroke. A meta-analysis of 13 randomized controlled trials». Thrombosis and haemostasis. 105 (4): 579–85. PMID 21264448.
{cite journal}
: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) - ↑ Haederle, Michael. «Vitamin E Supplements Raise Risk of Prostate Cancer». Health Discovery. AARP. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 11-ին.