2001

2001 singunyaka. Iqala ngoMsombuluko.

Izehlakalo

uMasingane

  • 1 ngoMasingane - Imonolith imnyama nebude 2.75 m ibonakala ePaki Magnuson eSeattle, Washington, ubeka ngemqophi aziwa nehlangana ifilimu 2001: A Space Odyssey.
  • 13 ngoMasingane – Uhlukuza womhlaba ubukhulu ngo-7.6 kwa-El Salvador, ubulala abantu 800.
  • 15 ngoMasingane – Wikipedia, uqala e-inthanethi.
  • 20 ngoMasingane – George W. Bush ulandela Bill Clinton njenga umongameli 43 weMelika.
  • 23 ngoMasingane – Amazwe Ohlangeneyo igqetha Del Ponte ubuza ISerbiya uyeka Slobodan Milošević.
  • 23 ngoMasingane – Zishisa kwaTiananmen enzakala.
  • 25 ngoMasingane – Ibhanoyi Douglas DC-3 uqhumisa eduzane naCiudad Bolivar, Venezuela, ubulala 24.[1]
  • 26 ngoMasingane – Uhlukuza womhlaba eGujarat, iNdiya, ubulala kakhulu khuna-12,000.

uNhlolanja

  • 6 ngoNhlolanja – Umongameli Likud Party Ariel Sharon uphumelela ukhetho Ungungqongqoshe Phezulu Izreyili.
  • 9 ngoNhlolanja – Ingwenya USS Greeneville ibetha ngengozi umkhumbi waJaphani Ehime-Maru eduze eHawaii.
  • 12 ngoNhlolanja – Umkhumbi amafu NEAR Shoemaker ufika e-433 Eros, ukuba umkhumbi ukuqala ufika edwala amafu.
  • 13 ngoNhlolanja – Ukuzamazama komhlaba okungama-6.6 ubukhulu e-El Salvador, kwabulala okungenani abantu abangu-400.
  • 16 ngoNhlolanja – Izimpi wOmbuso Ohlangeneyo neMelika abenza izinhlaselo webhomu, balinga ukubhuqa ukuvikelwa wa-Iraki.
  • 18 ngoNhlolanja – Inkasa FBI Robert Hanssen ubanjwa ngenxa ukuhlolalela iRashiya.

uNdasa

  • 2 ngoNdasa - AmaTaliban baqala ukuqhuma wezifanekiso wegama Bamiyan Buddhas.
  • 23 ngoNdasa – Isiteshi amafu weRashiya Mir ingena izulu eduze na-Nadi, Fiji. Uqathaka ezilwandle Pasifiki.

uMbasa

  • 1 ngoMbasa
    • Isehlakalo wesiqhingi Hainan: Ibhanoyi ukulwa weShayina ungqubuza ibhanoyi wokubuka weMelika EP-3E, lenzisa ukuthinta umhlaba eHainan, IShayina. Abantu weShayina babopha iqembu izinsukwana ishumi. Umshayeli wezindiza uWang Wei ulahlekile.
    • Umongameli weRiphabliki Yugoslaviya Slobodan Milošević uyeka amaphoyisa.
    • eNetherlands, umthetho umvumela amacece wesitabani, inkathi ukuqala emuva kwaNero.
  • 26 ngoMbasa – Junichiro Koizumi uba ungungqongqoshe phezulu weJaphani.
  • 28 ngoMbasa – Soyuz TM-32 uphakamisa eCosmodrome Baikonur, uphethe umhambi amafu Dennis Tito weMelika.

uNhlaba

  • 6 ngoNhlaba – Umhambi amafu Dennis Tito ugoduka emhlaba emkhumbi amafu Soyuz TM-31. (Soyuz TM-32 isala eIsiteshi amafu Mir njengamkhumbi ngesikhathi sengozi.)
  • 7 ngoNhlaba – eBanja Luka, Bosnia noHerzegovina, balinga ukubuselela imoske Ferhadija.
  • 13 ngoNhlaba – Silvio Berlusconi kanye naKhaya wenkululeko weTaliya banqoba ukhetho weTaliya.
  • 22 ngoNhlaba – Into ikhulu (28978 Ixion) utholakala nga-Deep Ecliptic Survey.
  • 22 ngoNhlaba–23 ngoNhlaba – Ama-Bahá'í Terraces bavula eMount Carmel eHaifa, Isreyili.
  • 24 ngoNhlaba
    • iSherpa Temba Tsheri, 16, ngumuntu umncane ukufika intaba Mount Everest.
    • Isenzakaliso enholo wecece Versailles ibulala abantu 23 eJerusalem, Isreyili.
    • Jim Jeffords, the ungqongqoshe kwa-Vermont eMelika, ushiya Iqembu kwa-Riphabliki. Uhlanganyela umhlangano weqembu Labantu, ukunika iningi 51-49 esikhathi wehulumeni 107.

uNhlangulana

  • 1 ngoNhlangulana
    • Inkosana Dipendra kwa-Nepal ubulala ubaba wakhe (inkosi) nomama nesibhamu. Dipendra ufa 4 ngoNhlangula, inkosi weNepal. Umalume wakhe Gyanendra ubankosi.
    • Ozibulele webhomu kwa-Hamas ubulala 21 intsha, eTel Aviv, Isreyili.
  • 5 ngoNhlangulana–9 ngoNhlangulana – Isiphepho Allison ubanga 900 mm imvula eHouston, Texas, ubulala 22.
  • 11 ngoNhlangulana – Timothy McVeigh ufa eTerre Haute, Indiana, eMelika.
  • 19 ngoNhlangulana – Ibhomu wendiza ishaya insimu webhola e-Iraki, ubulala 23, ukhubazeka 11.[2]
  • 20 ngoNhlangulana – Pervez Musharraf uba umongameli wePakistan emva kwahoxa Muhammad Rafiq Tarar.
  • 21 ngoNhlangulana – Isitimela kakhulu kwa-BHP Iron Ore ihamba phakathi kwa-Newman ne-Port Hedland e-Ostreliya Entshonalanga (275 km) 682 izinqola wensimbi, nezinjini izibhozo, isisindonke 100,000,000 kg ibeletha 82,262,000 kg insimbi; ubude 7.353 km.
  • 23 ngoNhlangulana – Uhlukuza womhlaba ubukhulu ngo-7.9 ePeru.

uNtulikazi

  • 2 ngoNtulikazi – Inhliziyo imbulumbulu ukuqala ingenisa uRobert Tools.
  • 3 ngoNtulikazi – Ibhanoyi Vladivostokavia Tupolev Tu-154 iqhumisa eIrkutsk, iRashiya, ibulala 145.
  • 13 ngoNtulikazi – Beijing inqoba isithembiso ukumukela Olimpiki wehlobo ngo-2008.
  • 16 ngoNtulikazi
    • IShayina neRashiya bavuma 2001 Shayina-Rashiya Imvumelano Ubungane.
    • iFBI babamba uDmitry Sklyarov eLas Vegas, Nevada.
  • 18 ngoNtulikazi – eBaltimore, Maryland, isitemela namamoto 60 ishiya isipolo esithonela.
  • 19 ngoNtulikazi – Ungqongqoshe wOmbuso Ohlangeneyo uJeffrey Archer ushaya iminyaka 4 ejele.
  • 20 ngoNtulikazi–22 ngoNtulikazi – Umhlangano we-G8 27 lenzeka eGenoa, iTaliya.
  • 24 ngoNtulikazi – aba-Tamil Tigers bashaya esikhumulo Bandaranaika eSri Lanka.
  • 28 ngoNtulikazi – uAlejandro Toledo umongamelisha waPeru.

uNcwaba

  • 9 ngoNcwaba
    • Umongameli weMelika uGeorge W. Bush ubika isisekelo sakhe wesikhwama wecwaningo amasele wesiqu.
    • EsiKhomorosi, Umkhandlu Wempi kwa-Mohamad Bacar banqoba esiqhingi Anjouan.
    • Indlu Sbarro eJerusalem ishaya ngozibulele webhomu kwa-Palestayini, ibulala 15.
  • 31 ngoNcwaba-1 ngoMandulo - Ukuhlela wamabonakude kwa-Columbia weNgilandi lenzeka eColumbia weNgilandi, Khanada.
  • 31 ngoNcwaba-08 ngoMandulo - World Conference against Racism 2001

uMandulo

  • 3 ngoMandulo - IMelika, noKhanada no-Isreyili bahoxa kwa-World Conference against Racism 2001.
  • 5 ngoMandulo – Umongameli wezolo uAlberto Fujimori wabekwa icala lokubulala ngaMmeli Jikelele wePeru.
  • 9 ngoMandulo – Ozibulele webhomu ubulala uAhmed Shah Massoud, ujenele weNhlangano kwAfghanistani Enyakatho.
  • 10 ngoMandulo – uKjell Magne Bondevik unqoba ubongameli weNoki.
September 11, 2001 attacks
  • 11 ngoMandulo – Abantu 3,000 babulala eShaya 11 ngoMandulo kwa-World Trade Center, New York (idolobha); ePentagon, Arlington, Virginia; no-Shanksville, Pennsylvania.
  • 12 ngoMandulo – Isreyili ususa amamoto yempi eJericho, West Bank.
  • 18 ngoMandulo – Amancwadi amqukatha izimbewu anthrax basusa ePrinceton, New Jersey, Indaba ABC, Indaba CBS, Indaba NBC, iNew York Post, no-National Enquirer. Babulala 5.
  • 21 ngoMandulo – EToulouse, iFulansi, Imboni AZF iqhumba, ibulala 29.

uMfumfu

  • 4 ngoMfumfu – Siberia Airlines Flight 1812 uqhuma oLwandle Omnyama phakathi kwa-Tel Aviv, Isreyili naNovosibirsk, iRashiya; ibulala 78.
  • 7 ngoMfumfu – Impi e-Afghanistan: iMelika bangena e-Afghanistan, basizeka amazwenye.
  • 15 ngoMfumfu – Umkhumbi amafu Galileo weNASA ufika 180 km wenyanga Io kwa-Jupitha.
  • 19 ngoMfumfu – Umkhumbi SIEV-X ushona eduze nesiqhingi waKhisimusi.
  • 23 ngoMfumfu - iPod ingenisa nga-Apple.
  • 26 ngoMfumfu – Umongameli weMelika George W. Bush ungenisa i-USA PATRIOT Act.

uLwezi

Soldiers board a Chinook helicopter.
  • 2 ngoLwezi – iGlocal Forum, ingenisa kwa-Inxusa Uri Savir.
  • 4 ngoLwezi
    • Isiphepho Michelle ishaya Cuba
    • Amaphoyisa we-Ayilandi Enyakatho ingenisa.
  • 10 ngoLwezi
    • IShayina eingenisa eWorld Trade Organization emva kwaminyaka 15.
    • Isiphepho eAljiriya ibulala abantu 900.
    • uJohn Howard ungungqongqoshe phezulu weOstreliya inkathi ngolwesithathu.
  • 12 ngoLwezi – eNew York (idolobha), American Airlines Flight 587 uqhuma.
  • 13 ngoLwezi
    • iDoha Round: iWorld Trade Organization iphela umhlangano eDoha, Qatar.
    • Umongameli weMelika George W. Bush ungenisa inhlelo ukuvumela izinkantolo wempi.
  • 29 ngoLwezi - uGeorge Harrison, kwabhendi ama-Beatles, ufa wemhlaza ngo-58.

uZibandlela

George Harrison
  • 3 ngoZibandlela – Iziphathimandla zibika isiboshwa weTaliban eMazari Sharif, i-Afghanistani nguJohn Walker Lindh, umuntu weMelika.
  • 11 ngoZibandlela - Uhulumeni weMelika ubamba uZacarias Moussaoui ngenxa ya-Shaya 11 ngoMandulo.
  • 13 ngoZibandlela
  • 22 ngoZibandlela
    • UHamid Karzai uba umongameli we-Afghanistani.
    • Ukundiza eiParisi–Miami, Florida iphambukisa ngo-Boston, Massachusetts emva kwamgibeli Richard Reid ushaya ngesicathulo.
  • 27 ngoZibandlela
    • IShayina ikwazi ukuhweba vamisile neMelika.
    • Isiphepho Vamei yenza evala ikhulu ngenkabazwe.

Abazalwayo

Abafileyo

Imigomelo Nobel

  • Amafiziki – Eric Allin Cornell, Wolfgang Ketterle, Carl Edwin Wieman
  • Ikhemisteli – William S. Knowles, Ryōji Noyori, K. Barry Sharpless
  • Iselapho – Leland H. Hartwell, R. Timothy Hunt, Paul M. Nurse
  • Imibhalo – V.S. Naipaul
  • Uxolo – Amazwe Ohlangeneyo, Kofi Annan
  • Umnotho – George A. Akerlof, Michael Spence, Joseph E. Stiglitz

References